Türkiye–Malezya Serbest Ticaret Anlaşması Kapsamında Menşe Kontrollerinde Güçlendirilmiş Dönem Başladı
Ticaret Bakanlığı, Türkiye’nin uluslararası anlaşmalardan doğan haklarını etkin biçimde kullanmaya devam ediyor. Türkiye ile Malezya arasında yürürlükte bulunan Serbest Ticaret Anlaşması (STA) kapsamında yapılan yeni düzenleme ile menşe kontrollerinde güçlendirilmiş bir dönem başladı.
Bakanlık tarafından yapılan açıklamaya göre, 17 Nisan 2014’te imzalanan ve 1 Ağustos 2015’te yürürlüğe giren Türkiye–Malezya STA’sı çerçevesinde eşyanın tercihli menşeinin tespitine ilişkin esaslar, 10 Temmuz 2015 tarihli Yönetmelik ile belirlenmişti. Bu yönetmelikte yapılan değişiklik, 8 Ekim 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Yeni düzenleme ile menşe ispat belgelerine yönelik kontrollerde yalnızca ihracatçı ülke makamlarından değil, ithalatçılardan da bilgi ve belge talep edilmesi mümkün hale geldi. Böylece hem ihracatçı hem de ithalatçı tarafın sorumlulukları güçlendirilerek, anlaşmanın şeffaf, adil ve güvenilir biçimde uygulanması hedeflendi.
Yeni dönemde gümrük idareleri, tercihli rejimden yararlanmak üzere ibraz edilen menşe belgelerinde şüphe bulunması halinde belgeyi ihracatçı ülke yetkili makamına gönderebilecek veya ithalatçıdan doğrudan bilgi talep edebilecek. İthalatçılardan bilgi istenmesi durumunda, Yönetmelik Ek-5’teki formun üç ay içinde eksiksiz doldurularak destekleyici belgelerle birlikte ilgili gümrük idaresine sunulması gerekiyor.
Ticaret Bakanlığı, bu değişikliğin ithalatçılara yeni bir yükümlülük getirmediğini, mevcut STA hükümlerinin etkin şekilde uygulanmasını amaçladığını vurguladı. Ayrıca, Gümrük Kanunu’nun 11’inci maddesi uyarınca, gümrük işlemlerine taraf olan kişilerin gerekli bilgi ve belgeleri belirlenen sürede sunmakla zaten yükümlü oldukları hatırlatıldı.
Türkiye’nin, kural temelli uluslararası ticaret sisteminin güçlü savunucularından biri olduğunun altını çizen Bakanlık, Serbest Ticaret Anlaşmaları aracılığıyla adil, öngörülebilir ve sürdürülebilir ticaret ilişkilerini güçlendirmeyi hedeflediklerini belirtti. Bu anlaşmaların, taraf ülkeler arasında ticaret ve yatırımın artırılmasının yanı sıra yeni tedarik zincirlerinin oluşmasına da katkı sağladığı ifade edildi.
Bakanlık açıklamasında, Türkiye–Malezya STA çerçevesinde yürütülen değişiklik sürecinin Malezya makamlarıyla yakın diyalog ve teknik iş birliği içerisinde hayata geçirildiği vurgulandı. Yeni uygulama ile iki ülke arasında menşe kontrollerinin daha etkin hale getirilmesi, STA’nın sağladığı ticari avantajlardan firmaların adil ve kurallara uygun biçimde yararlanmaya devam etmesi amaçlanıyor.
Ticaret Bakanlığı, menşe kontrollerinin güçlendirilmesine yönelik çalışmaların Malezya başta olmak üzere tüm STA ortaklarıyla karşılıklı güven, koordinasyon ve etkin işbirliği içerisinde sürdürüleceğini açıkladı.
