Türk Dil Kurumu (TDK), 2025 yılının kelimesi/kavramını “dijital vicdan” olarak açıkladı. Ankara Üniversitesi İletişim Araştırmaları ve Uygulama Merkezi (İLAUM) iş birliğiyle yürütülen çalışmada, halktan gelen öneriler ve alanında uzman 23 kişiden oluşan Değerlendirme Kurulunun değerlendirmeleri sonucunda belirlenen kelime ve kavramlar halk oylamasına sunuldu.
TDK’nin genel ağ sayfasında gerçekleştirilen halk oylamasında “dijital vicdan”, “vicdani körlük”, “çorak”, “eylemsiz merhamet” ve “tek tipleşme” kavramları yer aldı. Yapılan oylama sonucunda “dijital vicdan”, 2025 yılının kelimesi/kavramı olarak belirlendi.
TDK tarafından yapılan açıklamada, “dijital vicdan” kavramının gerekçesine de yer verildi. Açıklamada, vicdanın Türk Dil Kurumuna göre bireyi kendi davranışları hakkında yargıda bulunmaya yönelten ve ahlaki değerleri üzerine düşünmesini sağlayan bir duygu olduğu hatırlatılarak, dijital çağda bu kavramın farklı bir boyut kazandığı ifade edildi.
Sosyal medya kullanımının artmasıyla birlikte bireylerin, gerçek hayatta sorumluluk almadıkları ya da almak istemedikleri durumlarda bir paylaşım, beğeni ya da yorum yoluyla vicdanlarını rahatlatma eğilimine girdikleri vurgulandı. Bu durumun vicdanı “tıklanabilir bir işlem”e indirgediği belirtilirken, merhamet ve insaf duygularının sembolik bir görünürlükle sınırlı kaldığına dikkat çekildi.
Açıklamada ayrıca, Gazze ve Doğu Türkistan gibi insanlık dramlarının yaşandığı olaylarda sosyal medyada yapılan paylaşımların ve içerik üretiminin, bireylerde sanal bir vicdani rahatlama oluşturduğu ve gerçek sorumluluklardan uzaklaştırdığı ifade edildi. “Dijital vicdan” kavramının, somut sorunlar karşısında somut çözümler üretmenin önünde bir engel oluşturduğuna ve sorunların derinleşmesine neden olabildiğine vurgu yapıldı.
