Türkiye'de İş ve Aile Yaşamı Dengesi: Bakım Sorumluluğu İstihdamı Etkiliyor

2025 İş ve Aile Yaşamının Uyumu araştırmasına göre Türkiye'de her iki kişiden yaklaşık biri bakım sorumluluğu taşıyor. Uzun çalışma saatleri, iş ve aile yaşamını dengelemede en önemli zorluk olarak öne çıkıyor.

Türkiye’de İş ve Aile Yaşamı Dengesi: Bakım Sorumluluğu İstihdamı Etkiliyor

2025 İş ve Aile Yaşamının Uyumu araştırmasına göre Türkiye’de her iki kişiden yaklaşık biri bakım sorumluluğu taşıyor. Uzun çalışma saatleri, iş ve aile yaşamını dengelemede en önemli zorluk olarak öne çıkıyor.

Türkiye İstatistik Kurumu tarafından 2025 yılı boyunca Hanehalkı İşgücü Araştırması ile birlikte yürütülen “İş ve Aile Yaşamının Uyumu” çalışması, bireylerin iş hayatı ile bakım sorumlulukları arasındaki dengeyi ortaya koydu.

Araştırmaya göre 18–74 yaş grubunda yer alan 59 milyon 127 bin kişinin %43,1’inin bakım sorumluluğu bulunuyor. Bu oran erkeklerde %40,6, kadınlarda ise %45,6 olarak kaydedildi.

Bakım sorumluluğu olan bireylerin işgücüne katılım oranı %60,5 olurken, bakım sorumluluğu olmayanlarda bu oran %56,4 olarak gerçekleşti. Kadınlarda bakım sorumluluğu olanların işgücüne katılımı %37,8, olmayanların ise %41,7 seviyesinde ölçüldü. Erkeklerde ise bu oran sırasıyla %86,0 ve %70,0 oldu.

Araştırmada istihdamda olan bireylerin %39’unun yalnızca çocuk bakım sorumluluğu taşıdığı, %2,3’ünün sadece torun, %2,3’ünün ise yetişkin bakım sorumluluğu olduğu belirlendi. Çocuk ve yetişkin bakımını birlikte yürütenlerin oranı ise %2,1 olarak açıklandı.

Çocuk bakım sorumluluğu bulunan istihdamdaki bireylerin %14’ü kurumsal bakım hizmetlerinden yararlanırken, büyük çoğunluğun (%83) profesyonel bakım hizmeti kullanmadığı tespit edildi. Yetişkin bakımında ise %79,3’lük kesimin herhangi bir profesyonel hizmet almadığı görüldü.

Bakım hizmeti kullanmayanların önemli bir kısmı bakım sorumluluğunu kendisinin veya eşinin üstlendiğini belirtirken, maliyet ve erişim sorunları da öne çıkan nedenler arasında yer aldı.

İstihdamda olup çocuk bakım hizmeti kullanmayanların %50,8’i bakımı kendisi veya eşiyle yürüttüğünü ifade ederken, yetişkin bakımında bu oran %72,6 olarak kaydedildi.

Araştırmanın dikkat çeken bir diğer sonucu ise iş ve bakım sorumluluğunu birlikte yürütmede yaşanan zorluklar oldu. Katılımcıların %70,1’i herhangi bir zorluk yaşamadığını belirtse de, zorluk yaşayanların %38,4’ü uzun çalışma saatlerini en önemli sorun olarak gösterdi.

Çalışma, iş ve aile yaşamı dengesinin sağlanmasında bakım yükü, çalışma koşulları ve sosyal destek mekanizmalarının belirleyici olduğunu ortaya koydu.